Dünyaya Orman Denir - Ursula K. Le Guin

Dünyaya Orman Denir – Ursula K. Le Guin

Ursula K. Le Guin’in ölüm haberini aldığımda çok üzüldüm ve elim doğal olarak kütüphanemdeki öksüz kalan kitaplarına gitti. Boynu bükük kitapların kederine ortak olurken Dünyaya Orman Denir’i elime almadan edemedim; kısacık bir kitap olduğundan da iki oturuşta bitiverdi.

Dünyaya Orman Denir, Hainish Cycle‘ın ikinci kitabı, serinin diğer kitapları gibi o da farklı bir gezegendeki yaşamı konu alıyor. Bir süre önce Avatar filminin konu olarak bu kitaptan ne kadar ekilendiğini duymuş ve kitabı daha da merak etmeye başlamıştım.


Kitabın geçtiği Athshe ormanlarla kaplı bir gezegen ve yerlileri Athshelilerin (ya da Arzlıların onlara taktıkları isimle ‘yaratıkcık’ların) dilinde Athshe hem ‘orman’ hem ‘dünya’ anlamına geliyor, aynı Arz’ın hem ‘toprak’ hem ‘dünya’ anlamına gelmesi gibi. Sadece bu bilgi bile Athshelilerin yaşayışları konusunda bize birçok bilgi veriyor. Athsheliler saf iyiler; şiddeti, savaşmayı ve öldürmeyi bilmiyorlar. Düş-zaman ve Dünya-zaman arasında, hem kendi içlerinde hem de gezegenleriyle harmoni içinde yaşıyorlar.

Arzlılar ise içimizdeki, her gün gördüğümüz, ‘insan’ tanımımıza uyan kişiler, yani ben ve sizler… Doğal olarak aralarında iyileri de var kötüleri de; çoğunluğu ise bu ikisinin ortasında, genel düzenin onları konumlandırdığı yerde. Kendi dünyalarını tüketmiş, başka dünyaların kaynakları üzerinde hak iddia eden bir toplumun üyeleri. Kendilerinden aşağı gördükleri ırkları ezip geçmekte hiçbir sakınca görmeyen bir toplumun.

Peki bu saf iyiler dünyaları olarak gördükleri orman yok edilir, halkları köle düşüp öldürülürken nasıl tepki verir? İşte kitap tam olarak bunu anlatıyor…


Ursula K. Le Guin bu kitabı yazmak hakkında şöyle demiş:

“Yazmak çoğunlukla zor ama keyifli bir iştir benim için; bu öyküyü yazması kolaydı ama pek keyifli değildi. Bana hiç seçenek bırakmadı. Ülserli bir patronun sekreterine mektup yazdırması gibi yazdırdı kendini bana. Ben orman ve düş üzerine yazmak istiyordum; yani belirli bir ekolojiyi içeriden bir bakışla betimlemek, biraz da Hadfield’in ve Dement’in uyku düşlerinin işlevleri ve düşün yararları üzerine görüşleriyle oynamak istiyordum. Ama patron ekolojik dengenin tahrip edilmesinden ve duygusal dengenin reddedilmesinden bahsetmek istiyordu. Oyun oynamak istemiyordu. Ahlak dersi vermek istiyordu. Ahlak dersi veren öyküleri pek sevmem, çoğunlukla iyilik duygusundan yoksun olurlar. Umarım bu öykü öyle değildir. Madem bir kere ahlak dersi vermek zorunda kaldım, şunu söyleyebilirim bir tek. Don Davidson olmak Raj Lyubov olmaktan daha da acı vericidir.”

Ve evet, bu kitap bir ahlak dersi. İnsanlığın kötü yanlarını bir ayna gibi yansıtıyor ama iyilik duygusundan kesinlikle yoksun değil. Yine de Le Guin’in genelde yaptığı gibi bize farklı toplumları artılarıyla eksileriyle anlatan ve hiçbirinin mükemmel olmadığını gösteren bir yapıda da değildi. Daha çok Ray Bradbury‘nin insanlığın eline geçen her şeyi yakıp yıktığını gösteren, kötücül doğasından dem vuran yapısına sahipti. Ama beğendim, hem de çok beğendim…


“Bir tanrı çevirmense, neyi çevirirdi.”

Bu alıntıdan sonra çeviri hakkında biraz söylenmek istiyorum. Özlem Dinçkal’ın çevirisi muhtemelen herhangi bir hata içermiyordu fakat akıcılık konusunda çok çok sorunluydu. Âdeta kitabı Türkçe değil de başka bir dilde okuyormuşum gibi hissettim. Cümlelerin sıralamaları İngilizce sıralamanın aynısı olarak bırakılmıştı, bu da özellikle uzun cümlelerde okuma keyfini oldukça sekteye uğratıyordu.

Editöryel kararlar da aynı Mülksüzler‘de olduğu gibi gözlerimden kan akıtacak kıvamda olunca bu kısacık, keyifli kitap benim okumak için sürekli dövüşmek zorunda kaldığım bir yapıya büründü.


Sonuç olarak okuyun, okutturun ama mümkünse orijinalini tercih edin diyeceğim bir kitap.

Yazımı Ursula K. Le Guin’in ölüm haberini aldıktan sonra dediklerimi tekrarlayarak tamamlamak istiyorum…

Kaleminden dökülenler her gün binlerce insanı etkilemeye devam ediyorsa ölmemişsindir zaten… Işıklar içinde uyu…

Reklamlar

One thought on “Dünyaya Orman Denir – Ursula K. Le Guin”

Yorum Yap

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s